Zakład Ekologii Człowieka

Zakład Ekologii Człowieka

Historia Zakładu

Decyzją Senatu UKSW w 2002 roku utworzono w ramach Instytut Ekologii i Bioetyki Zakład Paleoantropologii, którego pracownikami byli prof. dr hab. Barnard Hałaczek oraz dr Jacek Tomczyk. Powołanie Zakładu korespondowało z ówczesną tematyką badawczą, a mianowicie: zagadnieniami zróżnicowania wewnątrz- i międzygatunkowego plio- plejstoceńskich hominidów, adaptacją do środowiska hominidów oraz zagadnieniami na styku kreacji i ewolucji. Z tej też racji w latach 2005-2007 pracownicy Zakładu prowadzili projekt pt. Current controversies about human origins. Between anthropology and the Bible, finansowany przez Interdisciplinary University of Paris oraz Fundację Tempeltona. W tym czasie Zakład pozyskał bogate zbiory kopalnych hominidów, które wykorzystywane są zarówno do zajęć dydaktycznych, jak i badań naukowych.

W 2008 roku nazwa Zakładu została zmieniona na „Antropologii Biologicznej”. Zmiana nazwy podyktowana był między innymi jakościowo nową tematyką badawczą, która dotyczyła rekonstrukcji przemian biologicznych, jakie zachodziły na terenach Bliskiego Wschodu od okresu brązu. Podstawą badań był materiał pozyskany w trakcie wykopalisk z rejonu starożytnej Terki. Wykopaliska koordynowane były przez prof. Oliviera Rouault z Uniwersytetu Lumière Lyon oraz prof. Marię Grazię Masetti-Rouault z Ecole de Hautes Etudes – Sorbone.

Przeprowadzona w 2017r. reorganizacja Instytut wymogła zmianę nazwy Zakładu, która aktualnie brzmi: Zakład Ekologii Człowieka.

 

Pracownicy Zakładu

Dr hab. Jacek Tomczyk

Dr Anna Myszka

Dr Anna Majcher

Dr Irena Grochowska

 

Tematyka badawcza Zakładu

dr hab. Jacek Tomczyk: aktualne zainteresowania badawcze koncentrują się na funkcjonowaniu i zmianach w aparacie żucia. Tematyka prac dotyczy między innymi: zapadalności na próchnicę oraz chorób przyzębia i ich powiązania ze zmianami ekonomiczno-społecznymi, procesami powstawania kamieni miazgowych oraz zmienności systemów kanałowych w korzeniach.

dr Anna Majcher: zainteresowania badawcze obejmują wzrastanie dzieci, uwarunkowania środowiskowe (m.in. wysokość rodziców, styl życia rodziny) i chorobowe (alergie, przebyte i współistniejące schorzenia). W pracach zajmuje się określeniem proporcji wagowo-wzrostowych i oceną dystrybucji i składu ciała badanych (pomiary antropometryczne, wskaźniki ilorazowe, zawartość tłuszczu). W planach jest badanie osób dorosłych z nadwagą i otyłością.

dr Anna Myszka: zainteresowania naukowe obejmują badanie biologii populacji ludzkich populacji szkieletowych ze szczególnym uwzględnieniem reakcji kośćca na szeroko pojęte czynniki środowiskowe. Zajmuje się badaniem zmian zwyrodnieniowych stawów w dawnych populacjach ludzkich, analizą reakcji szkieletu na aktywność ruchową (wyznaczniki stresu mięśniowo-szkieletowego), rekonstrukcją cech budowy ciała na podstawie wybranych cech szkieletu (m.in. wysokość ciała, masa ciała).

dr Irena Grochowska: zainteresowania naukowe skupiają się wokół nauk o mózgu ze szczególnym wskazaniem na filozofię umysłu oraz neuroedukację. W pracach podejmowane jest również  zagadnienie wpływu czynników środowiskowych na aktywność i pracę mózgu w różnych okresach jego rozwoju. Do badań doświadczalnych i diagnostycznych dotyczących funkcji poznawczych płatów czołowych, wykorzystywana jest aparatura do HEG-biofeedback, za pomocą której może być badana ewaluacja aktywności prefrontalnych   części kory mózgowej, w celu  określenia zależności między procesami poznania i emocji.

 

Pracownia antropologii zaopatrzona jest w podstawowy i specjalistyczny sprzęt antropologiczny, antropometryczny i odontologiczny wykorzystywany zarówno do obserwacji i badań pacjentów, jak i populacji szkieletowych.

Zakład dysponuje dwoma specjalistycznymi laboratoriami: Laboratorium Antropologii Pradziejowej oraz Pracownia Bio-feedbacku.

 

Lista przedmiotów prowadzonych przez pracowników Zakładu

Dr Anna Majcher – Rozwój prawidłowy człowieka – wykład

Dr Anna Majcher – Morfologiczna ocena rozwoju człowieka – ćwiczenia

Dr Anna Majcher – Czynniki ryzyka chorób cywilizacyjnych – wykład

Dr Anna Myszka – Szkieletowa ocena oddziaływania środowiska – ćwiczenia

Dr Anna Myszka – Biologia populacji ludzkich – wykład

Dr Anna Myszka – Metody oceny kondycji biologicznej człowieka – ćwiczenia

Dr Anna Myszka – Human ecology – translatorium

Dr Anna Myszka – Seminarium licencjackie

Dr hab. Jacek Tomczyk – Metodyka pisania pracy naukowej – ćwiczenia

Dr hab. Jacek Tomczyk – Człowiek i jego środowisko – wykład

Dr hab. Jacek Tomczyk – Ekologia naczelnych – konwersatorium monograficzne

Dr hab. Jacek Tomczyk – Environmental stress in bioarcheological studies – wykład

Dr hab. Jacek Tomczyk – Seminarium magisterskie

Dr hab. Jacek Tomczyk – Antropologia dla archeologów – wykład

Dr hab. Jacek Tomczyk – Ćwiczenia z antropologii dla archeologów

Dr Irena Grochowska – Wpływ czynników środowiskowych na aktywność mózgu i interpretacja biofeedback – konwersatorium monograficzne

Dr Irena Grochowska – Zastosowanie biofeedbacku w neuro-dydaktyce – ćwiczenia

 

Aktualne projekty badawcze

2014/2018 Bio-archeologiczna charakterystyka populacji Radomia od wczesnego średniowiecza (XII w.) do współczesności (XIX w.) – kierownik projektu (NCN, 2013/11/B/HS3/04117).

2015/2017 "Stary materiał nowymi metodami" - Wykorzystanie najnowszych analiz biologiczno-chemicznych w badaniach mezolitycznych szczątków ludzkich z terenów Polski (NCN, 2014/15/B/HS3/02184).

2017/2020 Dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze Puszczy Białowieskiej (NCN, 2016/20/W/HS3/00593).

2017/2019 Badania septal aperture w dawnych populacjach szkieletowych;

2017/2019 Kontynuacja badań nad zmianami zwyrodnieniowymi stawów w materiałach kostnych.

od 2018 Zmienności systemów kanałowych w populacjach historycznych.

 

Seminarium licencjackie i magisterskie z antropologii przyrodniczej

Tematyka prowadzonych prac (przekrojowych i badawczych) dotyczy szeroko rozumianej antropologii biologicznej. Prace mogą dotyczyć zarówno obszaru anatomii szkieletu kostnego, materiału zębowego, zachowań prozdrowotnych, jak i tematów z paleantropologii lub prymatologii.

Wybrane aktualne tematy prac licencjackich (prowadzący dr Anna Myszka)

  • Kostki wstawne w populacji szkieletowej z Radomia – wykorzystanie danych antropologicznych w badaniach archeologicznych;
  • Zmiany zwyrodnieniowe stawów w populacji średniowiecznej z Cedyni – „Bone former theory”;
  •  Aktywność fizyczna a rozwój kośćca;
  • Skrzywienia kręgosłupa dawniej i dziś;
  • Osteoporoza – etiologia, zapobiegnie, perspektywy badawcze.

Wybrane aktualne tematy prac magisterskich (prowadzący dr hab. Jacek Tomczyk)

  • Zmienność wybranych elementów morfologii czaszki w populacji radomskiej (XVI – XIX wiek);
  • Zmienność morfologiczna w obszarze otworu potylicznego wielkiego (forman magnum) populacji radomskiej (XVI – XIX wiek);
  • Rozczep kości krzyżowej (spina bifida occulta) a asymetria fluktuacyjna obserwowana na populacji z Radomia (XVIII – XIX wiek) w świetle badań archeologicznych”;
  • Społeczne zmiany zachowań szympansów na przykładzie młodocianego osobnika z Warszawskiego Ogrodu Zoologicznego;
  • Formy ochrony małp nowego świata na wybranych przykładach;
  • Ocena metryczna, niemetryczna i patologiczna obręczy barkowej (cinguli membri superioris) w XVIII – XIX wiecznej populacji z Radomia;
  • Analiza antropologiczna kości piętowej i skokowej w XVIII – Xix wiecznej populacji z Radomia;
  • Ocena warunków żywieniowych i społeczno – ekonomicznych ludności XVIII/XIX wiecznego Radomia na podstawie analizy hipoplazji szkliwa.
Polski