Prof. dr hab. Janusz Uchmański

 

 

 

 

Prof. dr hab. Janusz Uchmański

 

e-mail: j.uchmanski@uksw.edu.pl

 

 

 

 

 

 

Specjalizacja:

nauki przyrodnicze, nauki biologiczne

 

Zainteresowania naukowe

Ekologia jako dziedzina biologii. Matematyczne modelowanie procesów ekologicznych. Dynamika układów ekologicznych. Procesy wpływające na różnorodność biologiczną układów ekologicznych. Konkurencja wewnątrzgatunkowa. Zróżnicowanie osobnicze jako wynik konkurencji. Tak zwane podejście osobnicze w ekologii i matematycznym modelowaniu procesów ekologicznych.

Funkcje:

  • Redaktor naczelny czasopisma "Studia Ecologiae et Bioethicae" (od 2014 r.)
  • Członek Rady Wydziału Filozofii Chrześcijańskiej

 

Wykształcenie:

Studia:

Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego (specjalizacja -  fizyka medyczna i matematyczne modelowanie procesów biologicznych.

Magisterium:

Magister fizyki: "Statystyczna ocena wykrywalności ognisk nowotworowych" (1976), Instytut Onkologii w Warszawie; Instytut Fizyki Doświadczalnej Uniwersytetu Warszawskiego

Doktorat:

Doktor nauk przyrodniczych: "Bioenergetyczna interpretacja zasady ekstremalnej w oparciu o model przepływu energii przez organizm rozkruszka korzeniowego" (1978), Instytut Ekologii PAN (promotor: prof. dr hab. Adam Łomnicki (UJ).

Rozprawa została opublikowana w Polish Ecological Studies i Ecological Modelling.

Habilitacja:

Doktor habilitowany nauk przyrodniczych w zakresie ekologii: "Differentiation and  frequency distributions of body  weights in  plants and animals" (1986), Instytut Ekologii PAN.

Praca opublikowana w Philosophical Transactions of Royal Society of London.

Profesura:

Profesor nauk biologicznych (1999), Instytut Ekologii PAN

Przebieg pracy

  • 1976-1978 słuchacz Studium Doktoranckiego przy Instytucie Ekologii PAN. 
  • 1978-1982  adiunkt w Zakładzie Bioenergetyki Ekologicznej Instytutu Ekologii PAN.
  • 1982-1986 kierownik Pracowni Modelowania Matematycznego i Statystyki w Zakładzie Ekologii Ogólnej Instytutu Ekologii PAN.
  • 1987-1991 docent w Instytucie Paleobiologii PAN.
  • 1992-1995 docent w Zakładzie Bioenergetyki Ekologicznej Instytutu Ekologii PAN.
  • 1995-2001 kierownik Samodzielnej Pracowni Modelowania Matematycznego w Instytucie Ekologii PAN.
  • 2001 do 2002 kierownik Zakładu Ekologii Behawioralnej i Ewolucyjnej w Instytucie Ekologii PAN.
  • czerwiec-wrzesień 2002 p. o. dyrektora Instytutu Ekologii PAN. 
  • październik 2002 - maj 2012 dyrektor Centrum Badań Ekologicznych PAN.
  • 1997-2007 - Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania w Warszawie.
  • 2000-2011 - Katedra Ekologii i Ochrony Środowiska Akademii Podlaskiej w Siedlcach. 
  • od październik 2007 - Instytut Ekologii i Bioetyki, Wydział Filozofii Chrześcijańskiej UKSW.


Stypendia zagraniczne

  •  1988 r. praca u prof. Stephena C. Stearnsa w Instytucie Zoologicznym Uniwersytetu w Bazylei.
  • czerwiec 1989 - grudzień 1990 - stypendysta Fundacji im. Aleksandra von Humboldta na Uniwersytecie w Marburgu u prof. Christiana Wissela.
  • 1993 i 1994 - kilkumiesięczny pobyt w UFZ - Centrum Badań Środowiska w Lipsku  u prof. Christiana Wissela jako stypendysta EWG.
  • 2008  r. - praca w Zakładzie Fizjologii Zwierząt Uniwersytetu w Lund, Szwecja (współpraca z prof. G. Pierzynowskim).

 

Zorganizowane konferencje

  • Konferencja międzynarodowa Individual-based approach in ecology: assumptions, achievements, prospects, Mikołajki, 27-31 maja 1996 r.
  • III Krajowa Konferencja Zastosowań Matematyki w Biologii i Medycynie, Mądralin, 16-19 września 1997 r.
  • Sympozjum międzynarodowe Individual-based approach in ecology zorganizowane w ramach VII Międzynarodowego Kongresu Ekologii, Florencja 19-25 lipca 1998 r.
  • I polsko-rosyjska szkoła młodych ekologów, Mikołajki,  2004 r.
  • III polsko-rosyjska szkoła młodych ekologów, Zakopane, 1-6 października 2008
  • Polsko-niemiecka szkoła modelowania osobniczego w ekologii, Mikołajki, 19-24 października 2008
  • V polsko-rosyjska szkoła młodych ekologów, Gdańsk, 2012 r.


Projekty badawcze - kierownik:

  • Wpływ zróżnicowania osobniczego na dynamikę populacji - finansowany przez KBN w latach 1995-1997 ( projekt własny)
  • Dynamika liczebności populacji drzew - model osobniczy - finansowany przez KBN w latach 1996-1998 (projekt promotorski)
  • Wpływ drapieżnika na strategie życiowe ofiary – wzrost, podział i regeneracja wodnego skąposzczeta – finansowany przez MNiI w latach 2003-2005 (projekt promotorski)
  • Różnorodności biologiczna ekosystemów: geneza i funkcja – finansowany przez MNiSW w latach 2003-2007 (projekt badawczy zamawiany), byłem koordynatorem całego projektu
  • Znaczenie interakcji międzygatunkowych w inwazji niecierpka drobnokwiatowego Impatiens parviflora DC na terenie Mazurskiego Parku Krajobrazowego – finansowany przez MNiSW w latach 2006-2008 (projekt promotorski)


Członkostwo w organizacjach

  • Członek Komitetu Ekologii PAN przez wiele kadencji.
  • Zastępca przewodniczącego Komitetu Biologii Ewolucyjnej i Teoretycznej PAN w kilku poprzednich kadencjach.
  • Członek Komitetu Wykonawczego Międzynarodowej Unii Nauk Biologicznych IUBS  w latach 1994-1997 i 2001-2004.
  • Przewodniczący Polskiego Komitetu ds. Współpracy z IUBS w kilku kadencjach.
  • Członek Polskiego Towarzystwa Matematycznego od 2015 roku.
  • Członek rad redakcyjnych w różnych kadencjach: Annales Zologici Fennici, Polish Journal of Ecology, Pouplatano Dynamics, Acta Scientiarum Polonorum (gdzie byłem redaktorem naczelnym) i Electrtonic Journal of Polish Agricultural Universitites (gdzie również byłem redaktorem naczelnym).
  • Przez wiele lat zastępca redaktora naczelnego Wiadomości Ekologicznych.


Promotorstwo prac doktorskich

Przewody zakończone

  • Makarewskij M. 1998. Przyrodnicze podstawy oceny odpowiedzialności za skutki nasilenia efektu cieplarnianego. Instytut Ekologii PAN.
  • Pawłowski W. 2000. Dynamika liczebności populacji roślin – model osobniczy. Instytut Ekologii PAN.
  • Kaliszewicz A. 2005. Wpływ drapieżnika na strategie życiowe ofiary – wzrost, podział i regeneracja u wodnego skąposzczeta. Uniwersytet Warszawski, Wydział Biologii.
  • Lipińska A. 2011. Znaczenie interakcji międzygatunkowych w inwazji niecierpka drobnokwiatowego Impatiens parviflora DC. na terenie Mazurskiego Parku Krajobrazowego. Uniwersytet Warszawski, Wydział Biologii.
  • Różycki A. 2015. Fenologia rozrodu i produkcja jaj mew: uwarunkowania i konsekwencje w warunkach środkowej Wisły. Uniwersytet w Białymstoku, Wydział Biologiczno-Chemiczny.


Nagrody

  • 1981 - nagroda zespołowa Sekretarzy Naukowego PAN za udział w zadaniu badawczym: Matematyczne modelowanie przepływu energii przez organizm zwierzęcy.
  • 1986 - nagroda indywidualna Sekretarza Naukowego PAN za pracę habilitacyjną.
  • 1986 - nagroda zespołowa Dyrektora Instytutu Ochrony Środowiska za pracę: Opracowanie metody prognozowania zmian jakości wody.
  • 1988 - nagroda naukowo-organizacyjną Sekretarza Naukowego PAN za uruchomienie sieci komputerowej w Wydziale Nauk Biologicznych PAN przeznaczonej do prac wydawniczych.


Osiągnięcia organizacyjne

Twórca i organizator (m.in. struktury, programu badawczego oraz sposobów zarządzania tą placówką) oraz pierwszy dyrektor Centrum Badań Ekologicznych PAN -placówki, która powstała w 2002 roku.

Znajomość języków

Angielski, rosyjski, niemiecki i bułgarski

Publikacje

2016

  • Uchmański J. 2016 – Individual variability and metapopulation dynamics: an individual-based model – Ecological Modelling 334: 8-18.


2015

  • Uchmański J. 2015 – Matematyczność biologii – Filozofia i Nauka 3: 345-352.


2012

  • Uchmański J. 2012 – Single population dynamics: differences between classical and individual-based modeling approaches – Russian Entomological Journal 21: 197-201


2011

  • Uchmański J. 2011 – Zmienność osobnicza a dynamika metapopulacji: model osobniczy – Studia Ecologiae et Bioethicae 9,3: 47-84.
  • Olejniczak I., Boniecki P., Uchmański J. 2011 – Wpływ stopnia izolacji kęp olsowych na aktywność i różnorodność epigeicznych bezkręgowców - Studia Ecologiae et Bioethicae 9,3: 37- 46.
  • Kondraciuk K., Kwiatkowska M., Uchmański J. 2011 - Homoseksualne zachowania wśród zwierząt - Wiadomości Ekologiczne 57: 3-18.


2010

  • Uchmański J., Zielińska J. 2010 - NetLogo – wygodne narzędzie do modelowania procesów ekologicznych - Wiadomości Ekologiczne 56: 95-110.


2009

  • Rozenberg G. S., Striganova B. P., Uchmański J. 2009 - Tretja polsko-russkaja skola molodyh ekologov. Izvjestja Samarskovo Naucnovo Centra Rasijskoj Akademii Nauk 11: 259- 262.
  • Kaliszewicz A., Uchmański J. 2009 - Damage released prey alarm substances or predator odours? Risk assessment by an aquatic oligochaete – Hydrobiologia 618: 57-64.
  • Uchmański J., Czapczak A., Hawro V. 2009 – Size of duckweed  Lemna minor: an energy optimization model – Acta Scientiarum Polonorum 9: 45-52.


2008

  • Kaliszewicz A., Uchmański J. 2008 - A cross-phyla response to Daphnia chemical alarm substances by an aquatic oligochaete - Ecological Research 24: 461-466.
  • Uchmański J., Kowalczyk K., Ogrodowczyk P. 2008 - Evolution of theoretical ecology in last decades: why did individual-based modelling emerge - Ecological Questions 10: 13-18.
  • Uchmański J. 2008 - Individual-based approach in ecology. W: J. Uchmański  (red.) Theoretical and applied aspects of modern ecology. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefan Wyszyńskiego, Warszawa, 103 – 169.
  • Uchmański J. 2008 (red.) - Theoretical and applied aspects of modern ecology - Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefan Wyszyńskiego, Warszawa.


2006

  • Uchmański J., Kaliszewicz A., Hawro V. 2006 – Demony Darwina -  Academia 1(5): 8-11.
  • Uchmański J., Kaliszewicz A., Hawro V. 2006 – Darwinian demons   Academia 1(9): 8-11.
  • Kaliszewicz A., Uchmański J., 2006 - Evolution of life-history traits in a colonial oligochaete: the effect of predation - Annual Report. Polish Academy of Sciences:  32-34.


2005

  • Kaliszewicz A., Jost K., Grimm V., Uchmański J. 2005. - Predation effects on the evolution of life-history traits in a clonal oligochaete - The American Naturalist, 166: 409-417.


2003

  • Uchmański J. 2003 – From individuals to populations: individual-based approach in ecology – Biology International 44: 25-35


2002

  • Grimm V., Uchmański J. 2002 -  Individual variability and population regulation: model of the significance of within-generation density dependence - Oecologia 131: 196-202.
  • Uchmański J. 2002 – Ecology of individuals: individual-based models of single population dynmaics (W:  R. S. Ambasht, N. K. Ambasht (red.)  Modern trends in applied terrestrial ecology) – Kluver Academic/Plenum Press, New York, 275-302.


2000

  • Uchmański J. 2000 - Resource partitioning among competing individuals and population persistence: an individual-based model - Ecological Modelling 131: 21-32.
  • Uchmański J. 2000 -  Individual variability and the regulation of population: an individual-based model - Oikos 90: 539-548.
  • Skatulski  M. K., Uchmański J. 2000 - Algorytmiczny urok przyrody, czyli o fraktalnych modelach rozwoju organizmów modułowych - Wiadomości Ekologiczne 46: 181-210.
  • Uchmański J. 2000 – Modele osobnicze w ekologii (W: L. Bobrowski, R. Bogacz (red.) Symulacja w badaniach i rozwoju) – Polskie Towarzystwo Symulacji Komputerowej, Warszawa, 498-505.

 

1999

  • Uchmański J. 1999 - What promotes persistence of single population: an individual-based model - Ecological Modelling 115: 227-241.
  • Grimm V., Wyszomirski T., Aikman D., Uchmański J. 1999 - Individual-based modelling and ecological theory: synthesis of a workshop - Ecological Modelling 115: 275-282.
  • Uchmański J., Grimm V., Wyszomirski T. 1999 - Individual-based approach in ecology (W: A. Farina (red.) Perspectives in ecology. A glance from the VII International Congress of Ecology) - Backhuys Publishers, Leiden, 187-195.
  • Uchmański J., Aikman D., Wyszomirski T., Grimm V. (red.) 1999 - Individual-based modelling in ecology -  Ecological Modelling (special issue) 115, no. 2,3.


1997

  • Uchmański J., Grimm V. 1997 - Replay from J. Uchmański and V. Grimm - Trends in Ecology and Evolution 3:112.
  • Uchmański J., Wyszomirski T. (red.) 1997 Proceedings of the III national conference on applications of mathematics in biology and medicine, Mądralin, 16-19 September 1997 - Warszawa.


1996

  • Grimm V., Frank K., Jeltsch F., Brandl R., Uchmański J., Wissel Ch. 1996 - Pattern-oriented modelling in population biology - The Sciences of the Total Environment  183: 151-166.
  • Uchmański J., Grimm V. 1996 - Individual-based modelling in ecology: what makes the difference? - Trends in Ecology and Evolution 11, 437-441.  
  • Uchmański J. 1996 - Dlaczego cały świat nie jest zielony, czyli teoria regulacji populacji - Universitas 17, 2: 9-12.

 
1995

  • Szeligiewicz W., Uchmański J. 1995 - Karkonoska baza  danych (W: Z. Fischer-Malanowska (red.) Problemy ekologiczne wysokogórskiej części  Karkonoszy,) - Oficyna Wydawnicza Instytutu Ekologii PAN, Dziekanów Leśny, 366-371.
  • Uchmański J., Kidawa A., Menschutkin V.V. 1995 -Statystyczna analiza danych charakteryzujących ekosystemy Karkonoszy (W: Z. Fischer- Malanowska (red.) Problemy ekologiczne wysokogórskiej części Karkonoszy) - Oficyna Wydawnicza Instytutu Ekologii PAN, Dziekanów Leśny, 324-343.
  • Uchmański J., Grimm V. 1995 - Individual-based modelling: a new approach to description of ecological  systems (W: A.Gnauck, A. Frischmuth, A. Kraft (red.) Ecosystems - modelling and simulations) - Eberhard Blottner Verlag, Taunusstein. 93-108.
  • Uchmański J. 1995 - Gry ewolucyjne - Wiedza i Życie 8:10-15.
  • Szeligiewicz W., Uchmański J. 1995 - Karkonoska baza danych (W: J. Sorosiek  (red.) Geoekologiczne problemy Karkonoszy, Materiały z sesji naukowej w Borowicach, 13-15 X 1994 r.) -  Acarus, Poznań, 281-287.
  • Uchmański J. 1995 - Individual-based modelling in ecology: its assumptions and properties (W: M. Ziółko (red.) Proceedings of first  national conference on application of mathematics to biology and medicine) - University of Mining and Metallurgy and Jagiellonian University, Kraków, 101-106.


1994

  • Grimm V., Uchmański J. 1994 - Ecological systems are not dynamic systems: some consequences of individual variability  (W: J. Grasman, G. van Straten (red.) Predictability and nonlinear modeling in natural sciences and economics) - Kluwer Academic Press, Dordrecht, 248-259. 
  • Grimm V., Uchmański J. 1994 - Dichteabhängigkeit und asymmetrische Konkurrenz zwischen Individuen: ein individuenbasiertes Modell - Verhandlungen der Gesellschaft für Ökologie 23:311-319.
  • Uchmański J., Hoffman A. 1994 - Coevolution in two-species communities - Ekologia polska 42:3-17.


1993

  • Uchmański J., Szeligiewicz W., Mienschutkin W. 1993 - Karkonoski bank danych i programy komputerowe z nim związane  (W: Z. Fischer (red.) Karkonoskie badania ekologiczne. I Konferencja, Wojnowice 1992) - Oficyna Wydawnicza Instytutu Ekologii PAN, Dziekanów Leśny, 15-17.      


1992

  • Uchmański J., Szeligiewicz W., Loga M. 1992    Modelling  of   physical,   chemical   and   biological processes in Polish lakes  and  reservoirs  (W: M. Straškraba, J. Tundisi, A. Duncan (red.) Comparative limnology and water quality modelling  of  reservoirs) - Kluwer Academic Press, Dordrecht,  99-118. 
  • Uchmański J. 1992 - Theoretical ecology in Poland -   Biomathematical Newsletter 7:3-4.
  • Uchmański J. 1992 - Stabilność układów ekologicznych - to nie takie proste (W: Terytorializm nornicy rudej...(Dyskusja)) -Wiadomości Ekologiczne 38:107-110.
  • Uchmański J. 1992   Klasyczna ekologia matematyczna  - Wydawnictwo  Naukowe PWN, Warszawa.


1991

  • Giercuszkiewicz Bajtlik    M.,    Zadarnowska    A., Uchmański J.,  Szeligiewicz  W.  1991     Metoda prognozowania  stanów  trofii  jezior     Gospodarka  Wodna 509:102-107.
  • Grimm V., Uchmański J. 1991    Ekologia  klasyczna  i ewolucyjna: dwa zwierciadła  rzeczywistości       Wiadomości Ekologiczne 37:163-165.


1990

  • Urbanek  A.,  Uchmański  J.  1990     Morphogenesis  of  uniaxiate graptoloid colonies   a mathematical model   Paleobiology 16:49 61.  
  • Uchmański J., Dgebuadze J. 1990 - Factors effecting skewness of weight distributions in even-aged populations:  a numerical model - Polish ecological Studies 16:297-311.
  • Uchmański J. 1990   Ekologiczne definicje dostosowania   Wiadomości Ekologiczne 36:45 55.


1989

  • Uchmański J. 1989    Numerical  experiments  with a  mathematical  model  of  phosphorus  cycling  in  the  epilimnion  of  Lake  Glebokie     Archiv für Hydrobiologie (Ergebnisse  Limnologie) 33,1:147 156.       

 
1988

  • Uchmański   J.   1988    Simulation  model of phosphorus cycling in the  epilimnion  of a  eutrophic lake   Ekologia polska 36:347 386.
  • Uchmański J., Szeligiewicz W. 1988    Empirical models for predicting water quality, as applied to data  on lakes of Poland   Ekologia polska 36:285 316.
  • Mitraszewski P., Uchmański J. 1988   Numerical  model of phosphorus exchange between the sediments   and the near bottom water in  a  lakes     Ekologia polska 36:317 346.
  • Uchmański  J.  1988      Modele   wielogatunkowych układów  ekologicznych    Wiadomości Ekologiczne     34:255-281.


1987

  • Uchmański J. 1987   Resource partitioning among unequal competitors   Ekologia polska 35:71 88.
  • Pojmańska   T., Uchmański  J.   1987    Settlement   and  regulation     of    infrapopulation  density  of  Leucochloridium   paradoxum  Carus,   1835   (Digenea, Leucochloridiidae)   in   experimental  chicks    Acta  Parasitologica Polonica 32:29 38.
  • Kozłowski J., Uchmański J. 1987    Optimal individual growth and reproduction in perennial species with indeterminate   growth       Evolutionary   Ecology 1:214 230.


1986

  • Kamler E., Lewkowicz M., Lewkowicz S., Uchmański J., Urban Jezierska   E.   1986  Gravimetric  technique   for   measuring  consumption  of live foods and artificial diets by fish larvae   Aquaculture 54:109 122.
  • Uchmański J. 1986   Klasyczne modele pojedynczych populacji  Wiadomości Ekologiczne 32:3 45.
  • Szeligiewicz  W.,  Uchmański  J.  1986   Ogólne  zasady konstrukcji  modeli  matematycznych  przydatnych   do prognozowania   stanu  ekologicznego  jezior  (W: A.Hillbricht Ilkowska (red.), Monitoring ekosystemów jeziornych)    Ossolineum,  Wrocław, Warszawa, Kraków,  Gdańsk, Łódz, 143 148.
  • Uchmański J. 1986   Modele cyklicznych populacji Wiadomości Ekologiczne 32: 215 240.
  • Uchmański J.  1986   Matematyka w biologii Biologia w  Szkole 200: 204 211


1985

  • Uchmański  J.   1985    Differentiation  and  frequency distributions of body  weights in  plants and animals    Philosophical Transactions of Royal Society of London  Ser B 310:1 75.  
  • Gałecka B., Kajak A., Uchmański J. 1985   A plant aphid population model Salanum tuberosum L.   Myzus persicae  (Sulz.) (W: Evolution and biosystematics of aphids)   Ossolineum, Wrocław, Warszawa, Kraków,  Gdańsk, Łódz, 493 502. 
  • Uchmański J.  1985   Modele matematyczne w ekologicznej bioenergetyce osobnika    Wiadomości Ekologiczne 31:26 54.


1983

  • Uchmański  J.   1983    The  effect  of  emigration  on  population stability: a generalization of the model of  regulation of animal number, based on individual differences   Oikos 41:49 56. 
  • Uchmański  J.  1983   Stabilność układów  ekologicznych    Wiadomości Ekologiczne 29:231 269.  


1982

  • Uchmański  J.  1982    Simulation model of  energy  flow through animal  organism:  general  form  and  applications    Ecological Modelling 17:83 90.
  • Uchmański J.,  Pętal J.  1982   Long term stability  of  ant colonies   a simulation  model     Journal  of   Animal Ecology 51:349 362. 

1981

  • Rakusa Suszczewski S., Uchmański J.1981   Standardisation  of the description   of  energetic  processes  in   Euphausia superba Dana   Biomass Handbook 15:5 13.


1980

  • Majkowski J., Uchmański J. 1980   Theoretical foundations  of individual growth equations    Polish  ecological  Studies. 6:7 31.
  • Uchmański  J.  1980   General form of mathematical model for energy flow through an animal organism    Polish  ecological Studies 6:33 39.
  • Klekowski R.Z.,  Uchmański J. 1980   Simulation model of energy flow through a Rhizoglyphus echinopus (F. et R.)  individual  during  its  development   Polish  ecological Studies 6:61 80.
  • Klekowski R.Z., Uchmański J. 1980   Sensitivity analysis of energy  flow model by   Monte Carlo   method      Polish ecological Studies 6:81 90.
  • Uchmański J.  1980   Bioenergetic interpretation of the extreme principle  on the basis of a model for energy  flow through a Rhizoglyphus echinopus (F.et R.)  individual    Polish ecological Studies 6:91 99.
  • Petrusewicz K.,  Uchmański J. 1980   Density of confined  and open populations: a  model study    Bull. Acad. pol.  Sci. Ser. Biol.  28,1 2:49 58.
  • Uchmański  J.   1980    Czy  matematyka  jest  językiem  ekologii?  Wiadomości Ekologiczne 26:221 231.
  • Uchmański  J.  1980    Simulation model of  energy  flow through an organism   Proceedings of the symposium on simulation of systems in biology and  medicine,  Dum Techniki CSVTS, Prague, 318 324.

 

 

Polski

Instytut